Tin tức
📍LUẬT VÀ CƠ CHẾ ĐẤU GIÁ NÔNG SẢN NHẬT BẢN
Minh bạch không phải là một nguyên tắc, mà là nền tảng của niềm tin
“Một quả đào có thể rất đẹp. Một chùm nho có thể rất ngọt. Nhưng trong một thị trường hiện đại, chất lượng thôi là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là mọi người đều tin rằng giá trị của nó được hình thành một cách công bằng.”
⸻
Một câu hỏi mà người Nhật đã đặt ra hơn một thế kỷ trước
Đầu thế kỷ XX, Nhật Bản bước vào giai đoạn công nghiệp hóa nhanh chóng.
Các thành phố như Tokyo, Osaka và Nagoya phát triển với tốc độ chưa từng có. Hàng triệu người rời nông thôn để làm việc trong các nhà máy, kéo theo nhu cầu thực phẩm tăng mạnh.
Nhưng cùng với sự phát triển ấy là một vấn đề lớn.
Nếu mỗi thương lái tự định giá.
Nếu mỗi khu chợ sử dụng một tiêu chuẩn khác nhau.
Nếu người nông dân không biết sản phẩm của mình thực sự đáng giá bao nhiêu.
Thì ai sẽ là người được bảo vệ?
Không chỉ người tiêu dùng.
Mà chính người nông dân cũng có thể trở thành bên chịu thiệt.
Từ câu hỏi ấy, Nhật Bản bắt đầu xây dựng một hệ thống pháp lý để bảo đảm rằng giá nông sản được hình thành minh bạch, công bằng và có thể kiểm chứng.
Đó là khởi đầu của hệ thống chợ đầu mối hiện đại.
⸻
Vì sao cần có luật?
Nông sản không giống những loại hàng hóa khác.
Một quả đào chỉ ngon trong một khoảng thời gian rất ngắn.
Một chùm nho nếu bảo quản sai nhiệt độ có thể mất chất lượng chỉ sau vài giờ.
Một xe dưa lưới nếu chậm phân phối sẽ làm giảm giá trị của cả lô hàng.
Thời gian chính là giá trị.
Bởi vậy, Nhật Bản không chỉ cần một nơi để mua bán.
Họ cần một hệ thống có khả năng:
* Phân phối nhanh.
* Định giá minh bạch.
* Bảo đảm cạnh tranh công bằng.
* Hạn chế đầu cơ.
* Bảo vệ người sản xuất.
* Bảo vệ người tiêu dùng.
Đó chính là vai trò của Wholesale Market Act – Luật Chợ Đầu mối.
⸻
Wholesale Market Act – Nền móng của thị trường nông sản Nhật Bản
Luật Chợ Đầu mối được xây dựng nhằm tạo ra một khuôn khổ pháp lý cho hoạt động giao dịch nông sản.
Mục tiêu không phải để kiểm soát giá.
Mà để bảo đảm rằng giá được hình thành thông qua một cơ chế minh bạch, cạnh tranh và có thể giám sát.
Theo luật, các chợ đầu mối được chính quyền công nhận phải đáp ứng nhiều yêu cầu về cơ sở vật chất, quản lý, vệ sinh, truy xuất nguồn gốc và công khai thông tin.
Sau khi Luật được sửa đổi năm 2018 (có hiệu lực từ năm 2020), các chợ có quyền linh hoạt hơn trong việc lựa chọn phương thức giao dịch, miễn là vẫn đáp ứng các nguyên tắc minh bạch, công khai và cạnh tranh lành mạnh.
⸻
Đấu giá không còn là phương thức duy nhất
Đây là điều rất nhiều người hiểu sai.
Khi nhắc đến chợ đầu mối Nhật Bản, người ta thường nghĩ mọi loại trái cây đều được đấu giá.
Thực tế không phải vậy.
Ngày nay, nông sản tại các chợ đầu mối có thể được giao dịch thông qua nhiều hình thức:
- Đấu giá (Auction)
Áp dụng với nhiều lô hàng cần xác lập giá thị trường công khai, đặc biệt trong các phiên đầu mùa hoặc với những lô hàng đặc biệt.
Giá được hình thành dựa trên sự cạnh tranh giữa các người mua đủ điều kiện.
⸻
- Thương lượng trực tiếp (Negotiated Transactions)
Người bán và người mua thỏa thuận giá dựa trên:
* Chất lượng.
* Sản lượng.
* Mối quan hệ hợp tác.
* Nhu cầu thị trường.
* Hợp đồng dài hạn.
Hiện nay, đây là hình thức được sử dụng rất phổ biến tại nhiều chợ đầu mối.
⸻
- Giao dịch theo hợp đồng
Các chuỗi bán lẻ lớn hoặc cửa hàng chuyên biệt có thể ký hợp đồng cung ứng dài hạn với nhà bán buôn hoặc tổ chức sản xuất.
Điều này giúp ổn định nguồn cung và giảm biến động giá.
⸻
Một phiên đấu giá diễn ra như thế nào?
Trước khi một lô trái cây xuất hiện trên sàn đấu giá, nó đã trải qua rất nhiều bước kiểm tra.
Người sản xuất hoặc hợp tác xã vận chuyển hàng đến chợ đầu mối.
Sau đó:
* Kiểm tra hồ sơ lô hàng.
* Kiểm tra quy cách đóng gói.
* Phân loại theo kích cỡ.
* Kiểm tra chất lượng ngoại quan.
* Xác định cấp hạng.
* Sắp xếp thành từng lô giao dịch.
Chỉ khi hoàn tất các bước này, lô hàng mới được đưa vào giao dịch.
Điều đó giúp mọi người mua đều tiếp cận cùng một thông tin.
⸻
Ai được tham gia đấu giá?
Khác với suy nghĩ của nhiều người, đấu giá tại chợ đầu mối Nhật Bản không mở cho công chúng.
Người tham gia thường là:
* Nhà bán buôn được cấp phép.
* Công ty phân phối.
* Chuỗi bán lẻ.
* Doanh nghiệp thực phẩm.
* Đại lý chuyên ngành.
Mục tiêu là bảo đảm năng lực tài chính, khả năng phân phối và tuân thủ quy định của thị trường.
⸻
Giá được hình thành như thế nào?
Một mức giá không chỉ phản ánh vẻ đẹp của trái cây.
Nó còn phản ánh:
* Nguồn cung của mùa vụ.
* Nhu cầu thị trường.
* Chất lượng.
* Uy tín vùng trồng.
* Danh tiếng của nhà sản xuất.
* Khả năng bảo quản.
* Xu hướng tiêu dùng.
Đó là lý do cùng một giống đào nhưng giá có thể khác nhau giữa hai mùa vụ hoặc hai vùng trồng.
⸻
Minh bạch là giá trị cốt lõi
Điểm đặc biệt nhất của hệ thống Nhật Bản không nằm ở phiên đấu giá.
Mà nằm ở việc mọi giao dịch đều phải có thông tin rõ ràng.
Người mua biết:
* Sản phẩm đến từ đâu.
* Ai sản xuất.
* Được phân loại theo tiêu chuẩn nào.
* Được giao dịch bằng hình thức nào.
* Giá được hình thành ra sao.
Niềm tin của thị trường được xây dựng từ chính sự minh bạch ấy.
⸻
Góc nhìn của Tokyo Fruits Premium
Có người cho rằng, điều làm nên giá trị của một quả đào Nhật Bản là mức giá đạt được trong phiên đấu giá.
Nhưng thực tế, đấu giá không tạo ra giá trị.
Đấu giá chỉ là cơ chế để thị trường ghi nhận giá trị đã được tạo nên từ nhiều tháng trước đó.
Giá trị ấy bắt đầu từ vùng đất được chăm sóc cẩn trọng, từ người nông dân kiên nhẫn tỉa từng quả non, từ những tiêu chuẩn phân loại nghiêm ngặt và từ một hệ thống pháp lý bảo đảm mọi giao dịch diễn ra minh bạch.
Đó cũng là triết lý mà Tokyo Fruits Premium luôn trân trọng: giá trị bền vững không đến từ sự khan hiếm nhất thời, mà được xây dựng bằng chất lượng, sự minh bạch và niềm tin được gìn giữ qua nhiều thế hệ.